به گزارش خبرنگار مهر، برای کودکان و نوجوانانی که امروزه قدرت موشکی و نظامی کشورش را در جریان جنگ‌های دوازده‌روزه و رمضان دیده است، شاید این سوال پیش بیاید که ایران چگونه توانست در سال‌های ابتدایی جنگ تحمیلی، با وجود تمام محدودیت‌های تسلیحاتی، فنی و دانشی، مسیر دستیابی به توان موشکی را شروع کند و به پیشرفت‌های قابل توجهی در این حوزه برسد. در سال‌های اخیر، در حوزه روایت تشکیل یگان موشکی، کتاب‌ها و آثار سینمایی مختلف و بسیاری تولید شده است.
با این حال، امروزه به این نتیجه رسیده شده که برای اثرگذاری بیشتر بر مخاطب به ویژه مخاطب کودک و نوجوان بهتر است از شیوه‌های متفاوتی برای بازگویی این روایت‌ها استفاده کرد. برای مثال، بازی‌های ویدیویی می‌توانند روش متفاوتی برای بازگویی چنین روایت‌هایی باشند. روشی که در آن مخاطب صرفاً دریافت‌کننده اطلاعات نیست، بلکه به کنشگری تبدیل می‌شود که در جریان گذراندن مراحل بازی، اطلاعاتی درباره بخشی از تاریخ و هویت کشور خود دریافت می‌کند. بازی‌های مبتنی بر روایت تاریخی می‌توانند فرصتی برای آشنایی نسل جدید با شخصیت‌ها و رویدادهای مهم تاریخ معاصر ایران فراهم کنند؛ به‌ویژه زمانی که مخاطب کودک و نوجوان باشد و روایت در قالبی متناسب با علایق او ارائه شود.
در همین راستا، امروز، ششم آبان‌ماه، هم‌زمان با سالروز تولد شهید حسن طهرانی‌مقدم، از چهره‌های اثرگذار در شکل‌گیری و رشد توان موشکی ایران، به سراغ بازی موبایلی «فرماندهان» رفتیم؛ اثری که توسط مرکز نوآوری خانواده و کودک مهاد تولید شده است و تلاش می‌کند در کنار معرفی هفت فرمانده شهید دفاع مقدس از جمله شهید حسن طهرانی‌مقدم، بخشی از زندگی و فعالیت‌های او را در قالب کمیک‌موشن و بازی روایت کند.
روایت زندگی هفت فرمانده شهید
بازی موبایلی «فرماندهان»، با استفاده از قالب کمیک‌موشن و همچنین مجموعه‌ای از تصاویر و اسناد، به روایت بخشی از زندگی و فعالیت‌های هفت تن از فرماندهان دفاع مقدس می‌پردازد. فرماندهانی از جمله، شهید علی صیاد شیرازی، شهید حسن آبشناسان، شهید عباس دوران، شهید مصطفی چمران، شهید احمد کاظمی، شهید احمد متوسلیان و شهید حسن طهرانی‌مقدم. در کنار روایت تصویری زندگی هر فرمانده، اطلاعات و اسنادی درباره ابعاد مختلف شخصیتی، تحصیلی و فعالیت‌های او ارائه شده تا مخاطب بتواند در کنار آشنایی با رویدادهای زندگی این افراد، شناخت بیشتری از ویژگی‌های فردی، توانمندی‌ها و روحیات آن‌ها به دست آورد.
از سوی دیگر، سازندگان این مجموعه، در کنار کمیک‌موشن‌های مربوط به برخی فرماندهان، بازی‌هایی متناسب با زندگی و فعالیت‌های آن‌ها قرار دادند. این بازی‌ها در ارتباط با روایت اصلی طراحی شدند تا مخاطب علاوه بر تماشای داستان، بخشی از آن را نیز تجربه کند. این شیوه روایت، می‌تواند برای مخاطبان راهی باشد برای پیوند دادن سرگرمی و آشنایی از تاریخ کشور؛ به گونه‌ای که کودک و نوجوان در کنار تجربه یک بازی، با شخصیت‌های اثرگذار دفاع مقدس هم آشنا شود. در روایت مربوط به شهید حسن طهرانی‌مقدم، کمیک‌موشنی طراحی شده که زندگی او را از دوران نوجوانی و روزهای انقلاب اسلامی تا حضور در جبهه‌های جنگ تحمیلی و آغاز فعالیت در حوزه توپخانه سپاه روایت می‌کند. با شروع جنگ تحمیلی و حمله ارتش بعث عراق به ایران، طهرانی‌مقدم، به جبهه رفت و به‌تدریج در حوزه پشتیبانی آتش و فعالیت‌های توپخانه‌ای سپاه مسئولیت‌هایی بر عهده گرفت.
با ادامه جنگ تحمیلی، ارتش بعث عراق که در دستیابی به اهداف خود با مقاومت نیروهای ایرانی مواجه شده بود، حملات خود به شهرهای ایران به ویژه تهران را گسترش داد. در آن سال‌ها، عراق از حمایت‌های تسلیحاتی و فنی کشورهای مختلف برخوردار بود؛ در مقابل، ایران محدودیت‌های زیادی در تامین تجهیزات نظامی و دستیابی به فناوری‌ها داشت. در چنین شرایطی، ایجاد توان موشکی و فراهم کردن امکان پاسخ به حملات عراق به یکی از نیازهای مهم دفاعی کشور تبدیل شد.
در کمیک‌موشن زندگی شهید طهرانی‌مقدم، به سفر او و گروهی از نیروهای ایرانی به سوریه برای آشنایی با دانش موشکی نیز اشاره می‌شود. با شدت گرفتن حملات عراق به شهرهای ایران، مسئله پاسخ متقابل به این حملات اهمیت بیشتری پیدا کرد و در نهایت، زمینه برای پاسخ موشکی به مواضع مشخص‌شده فراهم آمد. در این مسیر، تعدادی موشک از کشور لیبی در اختیار ایران قرار گرفت تا امکان پاسخ به حملات موشکی عراق فراهم شود.
سرانجام، پس از نهایی شدن تصمیم‌ها، دستور پرتاب نخستین موشک به طهرانی‌مقدم ابلاغ شد. نخستین شلیک در ساعت ۳:۲۱ بامداد ۲۱ اسفند انجام گرفت و موشک به سوی موضع تعیین‌شده در کرکوک شلیک شد. این بخش از کمیک‌موشن روایت «شهید حسن طهرانی‌مقدم» تلاش می‌کند مخاطب را با شرایطی آشنا کند که در آن، محدودیت‌های تسلیحاتی و فنی، نیازهای دفاعی کشور و تلاش برای دستیابی به دانش مورد نیاز، زمینه‌ساز آغاز فعالیت موشکی ایران شدند.
روایتی کوتاه و منسجم از زندگی شهید طهرانی‌مقدم در قاب کمیک‌موشن
یکی از ویژگی‌های کمیک‌موشن مربوط به «شهید حسن طهرانی‌مقدم»، روایت نسبتاً منسجم و زمان‌بندی‌شده زندگی اوست. داستان از دوران نوجوانی و روزهای انقلاب آغاز می‌شود، به حضور او در جبهه‌های دفاع مقدس و فعالیت در توپخانه سپاه می‌رسد و سپس مسیر ورودش به حوزه موشکی و تلاش‌های بعدی او و همراهانش در رشد توان موشکی را روایت می‌کند. این روایت تصویری با استفاده از تصاویری واقع‌گرایانه و طراحی باکیفیت، تلاش می‌کند بخش‌هایی از زندگی این شهید را در قالبی کوتاه و قابل فهم برای مخاطب کودک و نوجوان ارائه دهد.
البته اهمیت چنین روایتی تنها در بازگویی رویدادهای زندگی یک شخصیت تاریخی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه چگونگی معرفی ویژگی‌های شخصیتی او نیز اهمیت دارد. در این کمیک‌موشن، به ابعاد شخصیتی شهید طهرانی‌مقدم پرداخته شده است، شخصیتی که به‌عنوان فردی با روحیه بالا، امید، انگیزه و اراده برای عبور از مشکلات شناخته می‌شود. شهید طهرانی‌مقدم، همیشه در مواجهه با محدودیت‌ها به دنبال پیدا کردن راه‌حل بود و به توانمندی و دانش نیروهای ایرانی باور داشت. تأکید بر این ویژگی‌ها باعث می‌شود مخاطب در کنار آشنایی با فعالیت‌های نظامی و فنی او، تصویری از روحیات و شیوه مواجهه‌اش با مشکلات به دست آورد. به این ترتیب، کمیک‌موشن تلاش دارد در زمانی محدود، سه وجه از شخصیت شهید طهرانی‌مقدم را به مخاطب معرفی کند: زندگی و مسیر فعالیت او، ویژگی‌های فردی و شخصیتی‌اش و نقشی که در شکل‌گیری و توسعه توان موشکی ایران داشت.
بازی شهید طهرانی‌مقدم، ترکیب سرگرمی با اطلاعات موشکی
در کنار کمیک‌موشن شهید حسن طهرانی‌مقدم، یک بازی متناسب با فضای موشکی نیز قرار گرفته؛ بخشی که مخاطب را از جایگاه تماشاگر روایت خارج می‌کند و در موقعیت انتخاب و تصمیم‌گیری قرار می‌دهد. در این بازی، موشک‌هایی از جمله زلزال، فاتح، شهاب ۲ و ۳، قدر و سجیل در اختیار بازیکن قرار می‌گیرند. برای هر موشک نیز اطلاعاتی درباره ویژگی‌های آن، از جمله نوع موشک، برد و نوع سوخت، ارائه شده. وجود این اطلاعات نشان می‌دهد که بازی صرفاً به دنبال یک سرگرمی نیست، بلکه انتقال بخشی از اطلاعات مرتبط با موضوع روایت را هم هدف قرار داده است.
ساختار بازی بر اساس انجام مأموریت‌های مختلف طراحی شده. در هر مرحله، موقعیتی به بازیکن معرفی می‌شود و اطلاعاتی درباره مأموریت و فاصله آن در اختیار او قرار می‌گیرد. بازیکن باید با توجه به اطلاعات موقعیتی که ارائه‌شده و موشک مورد نیاز برای عملیات را انتخاب کند. برای مثال، در مرحله چهارم بازی، موقعیتی در حاشیه خلیج فارس وجود دارد و بازیکن باید با توجه به مسافت اعلام‌شده و مشخصات موشک‌های موجود، گزینه مناسب را انتخاب کند. بنابراین بازیکن برای عبور از مراحل، ناچار است اطلاعات ارائه‌شده را بخواند و بین گزینه‌های مختلف مقایسه انجام دهد. با این حال، قرار گرفتن یک بازی در کنار روایت تصویری زندگی شهید طهرانی‌مقدم، فرصتی فراهم می‌کند تا مخاطب پس از آشنایی اولیه با زندگی و فعالیت‌های او، با برخی از مفاهیم مرتبط با حوزه تخصصی این شهید نیز روبه‌رو شود.
امروزه، بازی‌های ویدئویی و موبایلی علاوه بر جایگاهشان در صنعت سرگرمی، به‌عنوان بستری برای روایت داستان‌ها، انتقال اطلاعات و آشنایی با موضوعات تاریخی و فرهنگی نیز مورد توجه قرار گرفتند. یکی از ویژگی‌های مهم این رسانه‌ها، ماهیت تعاملی آن‌هاست؛ ویژگی که به مخاطب اجازه می‌دهد در جریان تجربه، انتخاب کند، تصمیم بگیرد و در پیشبرد روایت نقش داشته باشد. بازی «فرماندهان» نیز تلاش می‌کند با ترکیب کمیک‌موشن، اطلاعات تکمیلی و بازی، زندگی هفت فرمانده شهید دفاع مقدس را برای مخاطب کودک و نوجوان روایت کند. در بخش مربوط به شهید حسن طهرانی‌مقدم، این ترکیب به روایت موضوع فعالیت‌های توپخانه‌ای و موشکی حسن طهرانی‌مقدم پرداخته است تا مخاطب در کنار آشنایی با زندگی این شهید، با بخشی از زمینه تاریخی و فنی فعالیت‌هایش نیز آشنا شود. البته تولید بازی‌های هویت‌محور، به‌تنهایی برای جذب مخاطب کافی نیست. چنین آثاری زمانی می‌توانند ارتباط مؤثری با کودکان و نوجوانان برقرار کنند که در کنار محتوای تاریخی و فرهنگی، از روایت جذاب، طراحی مناسب و تجربه بازی باکیفیت نیز برخوردار باشند.
نظر شما