یونس اکبرزاده در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به نقش فزاینده تغییرات اقلیمی در معادلات سیاسی و اقتصادی جهان اظهار کرد: در دهه‌های گذشته، موازنه قدرت در خاورمیانه عمدتاً بر اساس توان نظامی، برخورداری از تسلیحات پیشرفته و نفوذ منطقه‌ای تعریف می‌شد، اما اکنون متغیرهایی مانند اقلیم، منابع انرژی و توانایی مدیریت بحران‌های محیط‌زیستی نیز جایگاه مهمی در معادلات امنیت ملی پیدا کرده‌اند.
وی افزود: تغییرات اقلیمی و بحران‌های انرژی دیگر صرفاً موضوعاتی مرتبط با محیط‌زیست و اقتصاد نیستند، بلکه می‌توانند بر ثبات سیاسی، قدرت اقتصادی و موقعیت راهبردی کشورها تأثیر بگذارند. در این شرایط، توانایی شناخت و پیش‌بینی تحولات جوی و مدیریت پیامدهای آن به یکی از شاخص‌های قدرت ملی تبدیل شده است.
داده‌های اقلیمی؛ مؤلفه جدید رقابت‌های ژئوپلیتیکی
رئیس گروه تحقیقات هواشناسی کاربردی آذربایجان‌شرقی با اشاره به اهمیت اطلاعات هواشناسی در تصمیم‌گیری‌های کلان کشورها گفت: در رقابت‌های جدید جهانی، داده‌های اقلیمی و امکان تحلیل دقیق وضعیت منابع آب، انرژی و شرایط جوی می‌توانند به مزیت اطلاعاتی و راهبردی تبدیل شوند.
اکبرزاده ادامه داد: شناخت وضعیت منابع طبیعی و زیرساخت‌های حیاتی کشورها، همراه با توانایی پیش‌بینی بحران‌های جوی، امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر را فراهم می‌کند. از این منظر، اطلاعات هواشناسی می‌توانند علاوه بر کاربردهای علمی و مدیریتی، در تحلیل رقابت‌های اقتصادی و سیاسی نیز مورد توجه قرار گیرند.
وی با اشاره به مفهوم جنگ اطلاعاتی-جوی عنوان کرد: در شرایطی که اطلاعات اقلیمی بر تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و امنیتی تأثیر می‌گذارند، برخورداری از سامانه‌های پیشرفته جمع‌آوری، پردازش و تحلیل داده‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. کشوری که در این زمینه توانمندتر باشد، قدرت بیشتری برای پیش‌بینی تحولات و مدیریت پیامدهای آن خواهد داشت.
بحران انرژی اروپا و فرصت‌های پیش‌روی ایران
این کارشناس مخاطرات آب‌وهوایی با اشاره به تأثیر شرایط جوی بر بازار جهانی انرژی اظهار کرد: با نزدیک شدن به فصل سرد سال، تغییرات دمایی و افزایش تقاضای انرژی در اروپا می‌تواند بر میزان مصرف و ذخایر گاز این قاره تأثیر بگذارد و زمینه نوسانات جدیدی را در بازار جهانی انرژی ایجاد کند.
وی افزود: کاهش دما و بروز موج‌های سرمای گسترده، در صورت هم‌زمانی با محدودیت ذخایر و عرضه انرژی، می‌تواند فشار بیشتری بر بازار وارد کند و کشورها را به سمت یافتن مسیرها و منابع جایگزین تأمین انرژی سوق دهد.
اکبرزاده با بیان اینکه چنین شرایطی از منظر اقتصادی و راهبردی برای ایران قابل بررسی است، تصریح کرد: تغییر الگوهای عرضه و تقاضا در بازار انرژی می‌تواند فرصت‌هایی برای افزایش نقش‌آفرینی کشورها در مسیرهای جدید تأمین انرژی ایجاد کند. ایران نیز با توجه به ظرفیت‌های انرژی خود می‌تواند این تحولات را در چارچوب منافع اقتصادی و راهبردی کشور مورد توجه قرار دهد.
وی خاطرنشان کرد: بهره‌برداری از این فرصت‌ها صرفاً با برخورداری از منابع انرژی امکان‌پذیر نیست، بلکه به شناخت دقیق بازار، پیش‌بینی تحولات اقلیمی و برنامه‌ریزی برای زمان‌بندی مناسب عرضه و مدیریت ظرفیت‌های تأمین نیاز دارد.
هوش اقلیمی؛ ابزار پیش‌بینی و مدیریت بحران
رئیس گروه تحقیقات هواشناسی کاربردی آذربایجان‌شرقی، هوش اقلیمی را یکی از مؤلفه‌های مهم در تبدیل ظرفیت‌های علمی به مزیت اقتصادی و راهبردی دانست و گفت: ترکیب داده‌های هواشناسی پیشرفته با مدل‌های پیش‌بینی و فناوری‌های سنجش از دور، امکان ارزیابی دقیق‌تر شدت و زمان وقوع پدیده‌های جوی را فراهم می‌کند.
اکبرزاده ادامه داد: پیش‌بینی موج‌های سرمای گسترده در اروپا و بررسی آثار احتمالی آن بر میزان مصرف انرژی، می‌تواند اطلاعات ارزشمندی در اختیار تصمیم‌گیران قرار دهد. این اطلاعات به کشورها کمک می‌کند به جای واکنش پس از وقوع بحران، از قبل برای مدیریت منابع و کاهش پیامدهای اقتصادی آن برنامه‌ریزی کنند.
وی با تأکید بر ضرورت توسعه زیرساخت‌های اطلاعاتی در حوزه هواشناسی اظهار کرد: هوش اقلیمی زمانی به یک ابزار مؤثر تبدیل می‌شود که داده‌های جوی به‌صورت مستمر جمع‌آوری، پردازش و تحلیل شوند و نتایج این تحلیل‌ها در اختیار بخش‌های تصمیم‌گیر، به‌ویژه حوزه‌های انرژی و اقتصاد، قرار گیرد.
نقش سنجش از دور و اینترنت اشیا در مدیریت انرژی
این کارشناس مخاطرات آب‌وهوایی با اشاره به کاربرد فناوری‌های نوین در مدیریت زیرساخت‌های حیاتی گفت: سنجش از دور، اطلاعات ماهواره‌ای و اینترنت اشیا از جمله ابزارهایی هستند که می‌توانند در پایش شرایط محیطی، ارزیابی وضعیت زیرساخت‌ها و مدیریت زنجیره تأمین انرژی نقش مؤثری داشته باشند.
وی افزود: استفاده از داده‌های ماهواره‌ای برای بررسی شرایط جوی، تحلیل اثرات آب‌وهوایی بر مسیرهای انتقال انرژی و ارزیابی تغییرات محیطی، امکان مدیریت بهتر ریسک‌ها را فراهم می‌کند.
اکبرزاده با بیان اینکه پیوند میان اطلاعات هواشناسی و تحلیل‌های اقتصادی اهمیت فزاینده‌ای دارد، خاطرنشان کرد: تبدیل داده‌های جوی به اطلاعات قابل استفاده در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی، می‌تواند به بهبود برنامه‌ریزی، کاهش آسیب‌پذیری در برابر نوسانات بازار و افزایش قدرت چانه‌زنی کشورها کمک کند.
ضرورت تقویت دیپلماسی داده‌محور
رئیس گروه تحقیقات هواشناسی کاربردی آذربایجان‌شرقی در ادامه با اشاره به تغییر مؤلفه‌های قدرت در نظام بین‌الملل گفت: موازنه قدرت در جهان به‌تدریج از اتکای صرف به توان نظامی به سمت بهره‌گیری از ظرفیت‌های ترکیبی، از جمله فناوری، اطلاعات، مدیریت اقلیم و منابع انرژی حرکت می‌کند.
وی افزود: در این شرایط، کشورهایی موفق‌تر خواهند بود که علاوه بر برخورداری از منابع طبیعی و توان دفاعی، بتوانند بحران‌های محیط‌زیستی را پیش‌بینی و مدیریت کنند و از اطلاعات علمی برای اتخاذ تصمیم‌های اقتصادی و راهبردی بهره ببرند.
اکبرزاده تأکید کرد: برای ایران، توسعه توان علمی و فناورانه در حوزه هواشناسی، هوش اقلیمی و مدیریت داده‌های محیط‌زیستی اهمیت ویژه‌ای دارد. این ظرفیت‌ها می‌توانند در افزایش تاب‌آوری کشور، مدیریت بهتر منابع و تقویت موقعیت اقتصادی و راهبردی ایران در تحولات منطقه‌ای و جهانی مؤثر باشند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: ورود به عرصه دیپلماسی داده‌محور و استفاده از ظرفیت‌های علمی در شناخت تحولات اقلیمی، دیگر صرفاً یک انتخاب فناورانه نیست، بلکه ضرورتی برای مدیریت چالش‌های آینده و صیانت از منافع ملی به شمار می‌رود.
نظر شما